درباره فرمهین

اگر تا كنون نام فرمهين را نشنيده‌ايد و يا دوست داريد بيشتر با آن آشنا شويد ما در اين جا به معرفي اين مكان به شما خواهيم پرداخت.

در حال حاضر فرمهين شهري است كوچك در منطقة پر قدمت فراهان كه اين منطقه هم‌اكنون يكي از بخش‌هاي شهرستان تفرش مي‌باشد و شامل حدود هفتاد پارچه روستا مي‌باشد. البته لازم به ذكر است كه اين منطقه قبل از تقسيمات كشوري نواحي بزرگتري را شامل بوده است. فراهان به دلايل فراواني شهرت دارد. كه يكي از اين دلايل مفاخر اين سرزمين مي‌باشد بزرگ مرداني چون ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهاني در عرصه سياست و ادب ، ميرزا تقي خان فراهاني مشهور به اميركبير اسوه عرصه  سياست توأم با ميهن دوستي و اديب الممالك فراهاني در زمينه ادب وفرهنگ و بسياري ديگر از اين زمره اند. البته حاصلخيزي اين خطه نيز زبانزد است و گندم فراهان درگذشته شهره بوده است.
لغت فراهان از لغات قديمي و از دير زمان نام همين محل بوده است. در تاريخ قم كه در اواسط نيمه دوم قرن چهارم نوشته شده بيش از ده جا با همين كلمه روبرو مي‌‏شويم و مي‏‌بينيم دهستاني را به همين نام ياد كرده است و حدود پنجاه ده را از توابع آن دانسته است.  (1)
ميرزا ابوالحسن فراهاني صاحب كتاب «شرح ديوان انوري‏» و شيخ علي نقي ‏فراهاني صاحب «رساله حرمت دخانيات‏»از دانشمندان سده دهم و يازدهم هجري ‏و گروهي ديگر از دانشمندان منسوب به همين فراهان هستند. (2)
صاحب «تاريخ اراك‏» مي‏‌نويسد:جلگه وسيع فراهان كه شهر اراك در جنوب‏ شرقي آن قرار گرفته است اكنون به چند بخش تقسيم مي‏شود كه مركز آن فراهان‏ و شمال آن آشتيان و جنوب شرقي آن مشك ‏آباد است.(3)
در كتاب «فرهنگ جغرافيايي ايران‏» آمده: فراهان از سه قسمت‏ به نام بالا و پايين و سادات، تشكيل مي‏‌گردد و يكي از قراي مهم فراهان «هزاوه‏» است كه ازقراي خوش آب و هواي فراهان سادات است همانجا كه مولد رجالي مانند اميركبير، ميرزا بزرگ فراهاني و ميرزا ابوالقاسم قائم ‏مقام فراهاني است. (4)
فرمهين (5) (كه مركز بلوك فراهان است) و كل بلوك فراهان، و فراهان فعلي،همه جزئي از عراق عجم به شمار مي‌‏آمده است.
فرمهين در 45 كيلومتري شهر اراك - مركز استان مركزي- و در شمال آن شهر واقع شده است..اين شهر مركز بخش فراهان مي‌باشد.فرمهين تاسال 1372 هنوز يك روستا و مركز دهستان فرمهين و همچنين منطقه فراهان بود.
در سال‌هاي اخير به علت افزايش جمعيت و مشكلات ديگر شهري باعث شده كه براي شهرهاي يزرگ از قبيل تهران، تبريز، مشهد و … شهرهاي جديدي در نظر بگيرند كه اراك نيز از اين قاعده مستثني بنوده است . اراك با توجه به افزايش جمعيت 5/8 درصد سالهاي 65 - 55 و 6 درصد سالهاي 70 - 65 و ديگر مشكلات شهري از قبيل موانع طبيعي براي توسعه پيوسته، كمبود خدمات و … باعث ايجاد شهر جديد در منطقه اراك شده است.
در برنامه 5 ساله دوم توسعه اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي استان مركزي (78 - 73) براي محور اراك فراهان يك شهر پيشنهاد شد كه با توجه به دلايل ارائه شده در زير فرمهين را به عنوان شهر جديد در اين محور انتخاب كردند و اين انتخاب با ديگر شهرهاي جديد ايران يك تفاوت دارد و آن اين بود كه شهر جديد فرمهين داراي يك هسته اوليه است ولي ديگر شهرهاي جديد در زمينهاي بكر و دست نخورده ايجاد شده‏اند مانند مهاجران، مجلسي، انديشه و …. بالاخره دلايل مكانيكي شهر جديد در محور اراك –فراهان به قرار زير است:

1-جمعيت 2-اشتغال 3-تامين آب مصرفي 4-فاصله مناسب تا ظهر اراك 5-دسترسي به شبكه ارتباطي 6-حفظ اراضي كشاورزي 7-آب و هوا و محيط زيست 8-رابطه متقابل با روستاهاي ناحيه 9-زلزله خيزي منطقه 10-هويت شهر جديد 11-زمين شناسي

هم‌اكنون اين شهر مساحتي در حدود چهار كيلومتر مربع دارد و جمعيت آن درحدود 2400 نفر مي‌باشد و زندگي مردم آن شهري-روستايي است. قابل ذكر است : اين شهر از مجموع دو روستاي مجاور هم يعني فرمهين و شاه آباد تشكيل شد. كشاورزي و دامداري هنوز دراين شهر وجود دارد.ولي با اين حال كم‌كم روح روستايي از اين شهر رخت برمي‌بندد و چهرة سرد شهري جايگزين آن مي‌شود. در شمال اين شهر يك شهرك صنعتي ايجاد شده است .كه در اشتغال‌زايي منطقه تأثير بسياري داشته است. در اين شهر يك واحد دانشگاه آزاد و يك واحد دانشگاه پيام نور در حال فعاليت هستند.
فرمهين و روستاهاي اطراف آن دهستان فرمهين را تشكيل مي‌دهند كه در دشت وسيع فراهان قرار گرفته و از دير باز بين اهالي منطقه به حاصل خيزي خاك و كثرت جمعيت اشتهار دارد و فراورده هاي كشاورزي روستاهاي اين دهستان حبوبات و غلات است كه مقادير زيادي از آن‌ها از منطقه صادر مي گردد راههاي روستائي كلا شوسه بوده و اهالي براي تردد در آن ها با هيچ مشكلي مواجه نيستند، قاليبافي از رونق زيادي در بين روستاها برخوردار مي باشد و بافت كيسه‌هاي حمام از كارهاي دستي زنان روستايي اين منطقه است و معروفيت خاصي داشته است.

اما در مورد تاريخچة فرمهين بايد گفت: اين مكان در گذشته يكي از مزارع شهر دلف آباد بوده و در 4 كيلومتري جنوب آن شهر واقع بوده است. گويا مردم آن زمان دلف آباد ميانة خوبي با شاه قاجار نداشته‌اند و با دولت در جنگ و نزاع بوده‌اند. از همين رو اين شهر نام ظلم‌آباد به خود گرفت كه بعد از آن تبديل به ذلف‌آباد -كه اكنون معروف است- شد. نقل است كه مردم آنجا راهرو‌هايي زيرزميني براي زمان گريز ساخته بودند (بقاياي اين راهروها اخيراً در بعضي از خانه‌هاي قديمي سرباز كرده بودند). زماني كه دولت براي سركوبي ايشان مي‌آيد ، آن‌ها به زير زمين پناه مي‌برند .آنگاه تصميم بر آن مي‌شود كه راهروها را به آب ببندند. در اين زمان است كه گويا عده‌اي مي‌گريزند و عدة ديگر شايد اسير و يا كشته مي‌شوند. اما عده‌اي كه گريخته بودند. به اطراف پراكنده مي‌شوند. كه قسمتي از اين گروه‌ها حتي خود را به ملاير نيز رسانيدند كه هم‌اكنون نيز در ملاير محله‌اي به نام محلة فراهاني‌ها وجود دارد. عدة ديگري نيز پس از ويراني شهر به روستا‌هاي اطراف رفتند. عده‌اي نيز به مزرعة فرمهين آمدند و روستاي فرمهين را بنا نهادند. از ساكنان اولية اين روستا .مي‌توان رحيمي‌ها، مومني‌ها، معظمي‌ها و عابديني‌ها را نام برد. البته امروز بيشتر ساكنان اين شهر غير بومي هستند. اكثر ساكنان اولية روستا امروزه به شهرهاي بزرگ مهاجرت كرده‌اند.

رجوعات:
1) گزارشنامه، ص 178 و تاريخ اراك، ج‏1، ص 153.
2) گزارشنامه، ص 178-181.
3) تاريخ اراك، ج‏3، ص 2.
4) به لغت‏نامه دهخدا رجوع شود.
5) گزارشنامه، ص 185.

(برگرفته از سایت http://farmahinfarahan0.tripod.com)